{"id":948,"date":"2024-07-04T18:23:07","date_gmt":"2024-07-04T18:23:07","guid":{"rendered":"https:\/\/zoryapsycholoog.nl\/?p=948"},"modified":"2024-07-04T18:24:24","modified_gmt":"2024-07-04T18:24:24","slug":"een-van-mijn-specialisaties-stress-chronische-vermoeidheid-overspannenheid-en-burnout","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zoryapsycholoog.nl\/index.php\/2024\/07\/04\/een-van-mijn-specialisaties-stress-chronische-vermoeidheid-overspannenheid-en-burnout\/","title":{"rendered":"De glijdende schaal van stress tot burnout"},"content":{"rendered":"\n

Stress ontstaat door omstandigheden of gebeurtenissen die je als bedreigend ervaart. Wat stress is, is voor iedereen verschillend. Wat voor de \u00e9\u00e9n een welkome afwisseling of spanning betekent, kan voor de ander een ramp zijn.<\/p>\n\n\n\n

Een bruikbare indeling van stressoren<\/strong> (dingen waar je stress van krijgt) is die in verplichtingen, problemen en levensgebeurtenissen.\u00a0Bij verplichtingen kun je bijvoorbeeld denken aan terugkerende belasting in werk, studie, huishouding en zorg. Problemen zijn ongewenste situaties op diverse gebieden zoals relaties, financi\u00ebn, werk, carri\u00e8re en dergelijke. En vroeg of laat maakt iedereen bepaalde levensgebeurtenissen mee, welke meer of minder ingrijpende veranderingen in het leven met zich meebrengen die verwerking en\/of aanpassing van je levenspatroon vereisen.<\/p>\n\n\n\n

Als je met \u00e9\u00e9n of meer stressoren te maken krijgt,<\/strong> moet je deze op de een of andere manier hanteren om je gevoel van evenwicht te bewaren of te herstellen. De psychologische term hiervoor\u00a0is \u2018coping\u2019. Kort gezegd betekent \u2018coping\u2019: jouw manier van stresshantering. Ieder mens heeft een bepaalde \u2018copingstijl\u2019. Jouw copingstijl kan meer of minder effectief zijn.<\/p>\n\n\n\n

Er ontstaat een gevoel van onaangename spanning,<\/strong> als je veel moeite hebt met het hanteren van de\u00a0stressor en normaal te blijven functioneren. Tot zover is dit alles nog een betrek\u00adkelijk normale\u00a0ervaring: iedereen heeft het wel eens druk (verplichtingen), heeft wel eens problemen of\u00a0tegenslagen, of krijgt te maken met ingrijpende veranderingen (levensgebeurtenissen). Als jouw\u00a0copingstijl echter tekort schiet om het evenwicht te herstellen en je weet niet meer wat je moet\u00a0doen, dan ontstaat er controleverlies en raak je de grip op de situatie kwijt. Je gevoel van\u00a0spanning neemt dan flink toe en er rest je geen andere optie meer dan het op te geven. Je stopt met\u00a0verdere pogingen om de stressor het hoofd te bieden, je laat belangrijke sociale rollen vallen,\u00a0je meldt je ziek en je trekt je terug. Dan is er sprake van overspanning: een combinatie van spanning,\u00a0controleverlies en sociaal disfunctioneren.<\/p>\n\n\n\n

Als je overspannen bent,<\/strong> kunnen lichamelijke spanningsklachten het beeld in meer of\u00a0mindere mate gaan meekleuren. Hierdoor kan, als je daar gevoelig voor bent, een proces van\u00a0somatisatie worden geactiveerd. Somatisatie houdt in dat de spanning en de daarmee\u00a0samenhangende lichamelijke klachten een vicieuze cirkel worden, doordat je overmatig gaat\u00a0focussen op je lichamelijke klachten. Aandacht van de omgeving, inclusief de zorgsector, kan dit\u00a0proces verder versterken.<\/p>\n\n\n\n

Wanneer overspanningsklachten langer bestaan dan zes maanden<\/strong> en moeheid en uitputting sterker op de voorgrond treden, heb je waarschijnlijk te maken met een burnout. Zoek altijd professionele hulp als je vermoedt dat je een burnout hebt en laat je niet door de (bedrijfs)arts naar huis sturen met het simpele advies \u2018rust\u2019. Met rust alleen herstel je niet van een burnout. Sterker nog, doordat je mogelijk al een lange periode veel te veel van jezelf gevraagd hebt is het goed mogelijk dat je niet eens meer weet hoe je moet ontspannen. Zonder de juiste hulp kan het advies \u2018rust\u2019 makkelijk leiden tot een nieuw gevoel van onmacht en controleverlies, waardoor je gevoel van spanning en stress nog meer zal toenemen.<\/p>\n\n\n\n

Burnout is een ernstige toestand,<\/strong> die niet herstelt zonder specifieke behandeling. Bij een burnout kun je een scala van klachten ervaren. Je lijf doet het niet meer en je voelt je totaal uitgeput. Je kunt niet meer werken en je lijkt niet meer de baas over je lichaam. Je hebt (plotseling) allerlei fysieke klachten: hoofdpijn, koud, koorts, beperkt zicht, maagpijn, spierpijn, gewrichtspijn, hartkloppingen, huidaandoeningen en huiduitslag, diarree of verstopping, misselijkheid en oorsuizen. Je bent erg emotioneel, je kunt niet stoppen met huilen, of je voelt je ontzettend boos of angstig, je kunt paniekaanvallen of stemmingswisselingen hebben. Je bent volledig uitgeput en tot niets meer in staat, ook al zou je het misschien nog wel willen. Je hoofd lijkt het niet meer te doen, je kunt je niet meer concentreren op een tekst \u2013 hoe eenvoudig ook \u2013 je hebt moeite met het verwerken van informatie. Je geheugen laat je in de steek en je bent gevoelig voor allerlei zintuiglijke prikkels. Je hebt zin in junkfood en je slaapt slecht.<\/p>\n\n\n\n

De weg terug uit een burnout duurt \u00e9\u00e9n tot anderhalf jaar,<\/strong> maar het kan meerdere jaren duren voordat je weer volledig hersteld bent. Uit een onderzoek van Arno van Dam e.a. uit 2014 bleek dat na 2 jaar restsymptomen nog steeds aanwezig kunnen zijn. Het herstel van cognitieve klachten als concentratie en geheugenverlies duurt het langst, vooral als je daarbij ook slecht slaapt. Bij 15% van alle mensen met een burnout blijven restsymptomen zelfs langer dan 2 jaar aanwezig. Met de juiste begeleiding bij een burnout zorg je voor een zo goed mogelijk herstel en zo min mogelijk restklachten.<\/p>\n\n\n\n

In het herstel van een burnout zijn drie fases te onderscheiden:<\/strong><\/p>\n\n\n\n